2024年9月10日，荷兰温州同乡会第十三届理事会就职典礼在鹿特丹海洋乐园隆重举行。周蔚宗先生荣任新一届会长，开启荷兰温州同乡会的又一个崭新篇章。此次活动规格隆重，汇聚了中荷政商两界及侨界人士，中国驻荷兰大使馆领侨处主任叶锐、中国驻荷兰大使馆领侨处秘书马天、荷兰前议员Van den Oosten、全荷华人社团联合会主席黄麒麟、欧温联盟主席徐卓亚、旅荷华侨总会会长胡国乾、荷兰中国总商会会长王义、荷兰中厨协会会长陈海群、旅荷华侨总会名誉会长潘世锦、旅荷著名老侨领胡志光以及来自全球各地的400余位嘉宾共同见证了这一重要时刻。
Home Blog
中荷商报专访马来西亚著名导演刘克发
马来西亚著名导演刘克发近日到访荷兰，出席第十八届亚洲电影节（CinemAsia Film Festival）。他近期上映的剧情长片《人生海海》作为本届电影节的闭幕影片，《中荷商报》有幸在阿姆斯特丹对他进行了专访。在进入台湾艺术大学学习电影制作之前，刘克发曾在新加坡国立大学攻读工商管理专业，并在新加坡的一所小学任教三年。《人生海海》将于5月16日（周六）晚9点和5月19日（周二）晚7点在海牙电影之家（Filmhuis Den Haag）放映，作为亚洲电影节巡回展映的一部分。
您当初为什么选择在台湾艺术大学攻读电影专业？
起初，我完全没有想过要成为一名导演或电影制作人。但我高中时的许多老师都来自台湾，他们总是告诉我，台湾不像马来西亚和新加坡那样对电影、出版物和书籍进行审查。他们告诉我们，台湾有言论自由，例如，那里会举行选举活动。为了亲身体验这一切，我计划去台湾生活和学习几年。所以，我去台湾并不是想成为一名电影人。我发现台湾有很多当时新加坡和马来西亚没有的专业，比如中国哲学、特殊教育和其他社会科学。在马来西亚和新加坡，我们父母那一代人非常务实：要学习工程、计算机科学或工商管理，以便毕业后能立即养活自己。当我看到有电影制作专业时，我就报了名。当时我对电影了解不多，但我心想：为什么不试试呢？就这样，我最终进入了国立台湾艺术大学（NTUA）的电影专业。正是在那里，我了解了电影经典、不同类型的电影以及电影制作。最终，我开始制作自己的电影，成为了一名电影人。
在那之前，您对电影感兴趣吗？
我去台湾的时候，连一台单镜头相机都没有。但在马来西亚，比如，伊朗电影会在深夜的电视上播放。马来西亚人喜欢看各种类型的电影。下午是宝莱坞电影，晚上是香港、台湾和马来西亚的电影，深夜则是伊朗电影。顺便说一句，我们并不把这些电影看作是艺术电影或院线电影。它们只是电影而已。我在新加坡生活的时候，第一次接触到了独立艺术电影。直到来到台湾，我才真正了解了各种类型的电影。起初，我甚至不知道侯孝贤是谁。直到别人告诉我，我才意识到他是一位著名的台湾电影人。最终，他成为了我的导师。
您能谈谈您职业生涯初期拍摄的那些短片吗？在那段时间里，您是否已经在为后来的作品，例如《不即不离》做准备了？
《不即不离》是我的第一部纪录片。我27岁时开始学习电影摄影。我的同学大多是18岁的台湾人。因为台湾有很多电影节，他们对电影的了解比我多得多。他们都认识一些知名导演，而且很多人都梦想成为导演。他们为了学习拍摄短片，我经常帮他们做项目。有一天，我决定自己也尝试一下，写了一个剧本。我的第一部短片叫《鼠》，讲的是一个女人堕胎遇到困难，而且她的公寓里还有一只老鼠。当时我还没完成学业，因为积蓄用光了，不得不辍学。所以我回到新加坡，在电视台做广告和电视节目制作。但后来，我的第一部短片《鼠》开始在台湾获奖。多亏了《鼠》的奖金，我才能回到台湾完成学业。
之后，我制作了我的第一部纪录片《不即不离》。这部纪录片讲述了我寻找祖父的故事。我从小就不知道他是谁。我们家只有一张他的画像，卷起来藏在炉灶后面。直到清明节，祖母才拿出画像，对我说：“你一定要为这个人祈祷。” 后来，我长大后才从父母那里得知，画像上的人是我的祖父，我也才明白为什么我们不能提起他的名字。他是马来西亚共产党（马共）的成员。在马来西亚，谈论马共是禁忌。为了拍摄这部纪录片，我去了泰国和中国，拜访那些认识我祖父的人，他们或许曾与祖父交谈过，甚至并肩作战过。我就是这样收集素材，制作了我的第一部纪录片《不即不离》。
但是，当我想要发行《不即不离》时，它却在马来西亚被禁映了。直到那时，我才意识到马来西亚存在审查制度。在那之前，我对审查制度一无所知。我根本没想过要把自己塑造成一个有争议的导演。我只是想知道我的祖父是谁。《不即不离》原本是马来西亚国际电影节的开幕影片。当这个消息传开后，政府决定禁止我的电影在马来西亚任何地方放映，甚至连网络也不行。但我们找到了解决办法。在电影节原定放映的日期和时间，我借助Vimeo、YouTube和Dailymotion等平台，在其他人的帮助下进行了网络直播。政府设法屏蔽了一些链接，但我们事先准备了另一套链接。一旦发现某些链接被屏蔽，我们就立即上传新的链接。最终，许多马来西亚人还是通过这种方式看到了这部电影。你无法通过隐瞒来阻止人们了解真相；每个人都有自己的记忆。如果你触及某些社会问题或事件，就会面临审查。 《人生海海》是我第一部通过审查并在马来西亚上映的电影，尽管由于审查制度，影片被删减了六处。我之前的电影长片被删减了多达27处，实际上是28处，因为它最终被完全禁映。因此，许多人认为我是一个难搞的电影人，我的电影融资也非常困难，即使是我的最新作品《人生海海》也不例外。
在2017年的一次采访中，您曾说过，可能还需要十年时间才能真正消化和理解自己对这部电影的感受。那已经是将近十年前的事了。您现在如何看待这部电影？
那时我刚发行了《不即不离》。当你观看我的电影时，你会发现它们之间是有联系的。最初，在拍摄《不即不离》时，我完全是凭直觉行事。当时的想法并不是：我必须把这件事拍成纪录片。更像是：我只是想知道我的祖父是谁。拍完第一部电影后，我意识到马来西亚有很多事情不为人知。然后我意识到，历史书都是基于神话传说。我开始思考：我们为什么会相信这些？这让我开始思考，也为我接下来的电影提供了很多灵感。所以我不断地向有关部门提出质疑。你们为什么要隐瞒这个？你们为什么要隐瞒那个？某种程度上，甚至在我的长片《人生海海》中，我也一直在追问这类问题。
当我开始拍摄《不即不离》时，我首先想到的问题是：“我的家在哪里？” 我在马来西亚长大，父母总是告诉我：“我们（马来西亚的华人——编者注）在这里是二等公民。我们不是马来西亚人。我们没有完全的公民权。” 我们被当作新来者，当作外人。这对我这个孩子来说非常困惑。你不明白：“我做错了什么？为什么我不是完全的公民？” 在学校里，老师们说：“你们要爱国，爱你们的国家，爱国王。” 但如果他们不爱我，我为什么要爱这个国家？然后问题就来了，我们真的能把这里称为家吗？在拍摄《不即不离》期间，我遇到了所有那些老同志，那些所谓的左派人士。当他们为马来西亚而战时，他们甚至没有公民身份。老一辈人为这个国家奋斗的艰辛让我非常惊讶。
或许他们是为了人民而战，而不是为了某个特定的国家概念。
事实上，他们对“国家”的含义并没有一个清晰的概念。对当时的左翼人士来说，斗争通常更多地是反抗殖民者。这就是工人团结起来的原因。就像我的祖父一样，他并没有受过高等教育，只是个普通的工人。他加入共产党是因为二战期间日本入侵马来西亚时，英国军队在没有通知民众的情况下撤离，导致民众孤立无援。这就是人们加入抵抗运动的原因。但令我惊讶的是，竟然有一代人如此渴望战斗。这些人往往是充满激情的年轻人。说实话，我认为他们在加入时并没有真正理解共产主义。例如，许多年轻女性加入共产党更多是出于女权主义的原因。在中国社会，父亲往往决定女儿的婚姻对象。但抵抗军说：“如果你加入我们，你可以自由选择伴侣，你可以自由选择你想嫁给的人。”如今很难想象，但在当时，许多年轻女性被这番话所吸引，因此加入了抵抗军。为了她们的自由。但由于政府的宣传，我们现在认为她们都是共产主义者。实并非如此；她们的动机更加人性，更为私人。
2024年，您的纪录片《由岛至岛》在台湾上映并获奖。这部纪录片在台湾是否有被禁的风险？
台湾已经没有审查制度，只有影片分级制度。原则上，一部电影不能被法律禁映。这部影片甚至获得了台湾文化部的资助，这着实令人惊讶。我在日本放映这部影片时，日本人都问我，一部他们可能不满意的纪录片，怎么能获得政府资助？但日本学术界在战后记忆以及日本应如何承担责任的问题上，立场相当左倾。在台湾，这类讨论完全是全新的，是在80年后才开始了解这段历史。当然，也有人质疑我：“你不是台湾人，你是马来西亚人，为什么要挖掘我们的历史？”确实有这样的人，但也有很多年轻人真心想要了解更多，想要观看这部影片，并努力让这段记忆永存。我认为台湾社会需要时间才能理解这一点。我的工作就是继续下去，不断发声。例如，我曾问国立历史博物馆馆长：“为什么不专门为这段历史举办一个展览？这是台湾历史的一部分，你们不应该否认它。” 大多数人保持沉默，没有给我任何回答。而现在，越来越多的故事，或者说真相，正在浮出水面。社会终将给予它应有的地位。
在电影《人生海海》中，有一个关于马来西亚男子的故事，其灵感来源于我在台湾的亲身经历。如果你只有居留证，想要献血是不允许的。电影中，那位马来西亚男子问道：“为什么不允许？如果我来自美国或日本，就可以献血吗？” 我想问的是：台湾社会是否对东南亚存在某种优越感？是否存在对东南亚人的歧视？而这似乎激怒了台湾的许多人。他们会想：“我们欢迎你们来到我们的国家，为什么你们这样对待我们？”但我认为这是一个我们必须提出的问题。毕竟，台湾有很多来自东南亚、菲律宾和印度尼西亚的移民。现行制度对他们并不公平。如果台湾想要成为一个民主国家，我们就必须能够提出这类问题。这也是我选择留在台湾的原因。
在制作《由岛至岛》这部纪录片时，我发现有一群台湾人在二战前就已经生活在东南亚，因为他们与当地人结婚或在那里经商。战争爆发后，由于他们是台湾人，被荷兰和英国等殖民者视为敌人。他们被驱逐出境，所有财产都被没收。许多家庭被送往澳大利亚或印度，关押在集中营里。我采访了这些老人，同时也研究了台湾人在战争中的角色。作为马来西亚人，我们听说过日军犯下的暴行，但我们并不知道日军中也有台湾人。在我的研究过程中，我试图找出台湾人被部署的时间和地点，结果发现他们也参与了集体屠杀。因此，这部纪录片最终时长五个小时，远远超过了最初计划的两个半小时。
当我提交初稿时，参与资助的各个委员会成员都感到震惊。他们以为这部纪录片会讲述海外台湾人的故事，却不知道台湾士兵也参与了这些暴行。他们要求我拿出证据来证明我所说的一切。只要我能做到这一点，他们就无法阻止我。但我必须承认，我现在在台湾不再那么受欢迎了。我收到的邀请更多地来自日本。
《人生海海》是您的第二部长片。该片已在金马奖上斩获一项大奖并获得四项提名。如今，它将成为2026年亚洲电影节的闭幕影片。您的其他作品是否曾在亚洲电影节或其他电影节上放映过，例如阿姆斯特丹国际纪录片电影节或鹿特丹国际电影节？
没有，我想这应该是我的电影首次在荷兰放映。我也是第一次作为嘉宾出席亚洲电影节。
您近期有拍摄更多长片或纪录片的计划吗？
我的惯例是先拍摄几部纪录片，然后再拍摄一部长片。我把纪录片看作是一种进行更多研究的方式，类似于田野调查。我尽量避免事先对人物形成太多先入为主的观念。在开始撰写他们的故事之前，我会先与他们见面。我的下一个项目将是一部纪录片。但与此同时，我也在创作我的下一部长片剧本。这和我们刚才讨论的纪录片《由岛至岛》非常相关。这部电影对台湾和马来西亚社会来说都将是一次挑战。我认为我的职责就是质疑社会。我不拍商业娱乐片；提出问题是我们必须做的。这实际上也是台湾电影新浪潮的传统。
像您这样的导演还多吗？
我觉得我们现在太安逸了。我年轻的时候，台湾的电影审查非常严格。那时候，电影人会尝试用作品提出尖锐的问题。并不是说现在没有社会问题——台湾社会当然也有——而是没有人提出问题。我其实不知道为什么。对我来说，这其实没什么区别。你必须问问自己想问什么问题。有时候纪录片更合适，有时候故事片更合适。如果你想让更多人看到，故事片自然更好。但那样的话，你就需要对故事进行一些改编和调整。
荷兰有一个充满活力、多元化，有时也比较复杂的华人社区。您是否有兴趣拍摄一部关于荷兰华人社区，或者其他非亚洲国家的华人社区的纪录片？
当然，我对此很感兴趣。在电影《人生海海》中，我们探讨了“家在哪里？”这个问题。每一代中国人都珍视着对故土、对中国的思念。他们相信我们终有一天要回到中国。但对于像我这样的年轻一代来说，家是一个可以自我发展的地方。我选择留在台湾是因为这里有言论自由。正因为生活在台湾，我才能拍摄很多纪录片。如果我留在马来西亚，我就拍不了。所以现在台湾是我的家。我认为家是一个可以让你实现自身价值的地方。所以，对于你的问题，我的答案是：我自然会对不同的地方感兴趣。我不认为我必须待在台湾，或者某个需要我、能赚钱的地方。说实话，我对荷兰的华人社区了解不多。了解一个社区需要时间，因为它很复杂。对了，荷兰华人社区里有拍电影的吗？
有的。最近有一部很有意思的电影上映，叫《不止是巴比·潘岗》（Meer dan Babi Pangang）。这部电影探讨了华人社区在荷兰的地位，以及荷兰华人所受到的待遇和歧视等。这部电影也在亚洲电影节上映。导演是Julie Ng。
Interview met Lau Kek Huat
De bekende Maleisische filmmaker Lau Kek Huat was onlangs in Nederland om de 18e editie van het CinemAsia Film Festival bij te wonen. Zijn pas uitgebrachte speelfilm “The Waves Will Carry Us” was de slotfilm van dit festival en China Times kreeg de kans hem in Amsterdam te interviewen. Voordat Lau een opleiding film maken ging volgen aan de National Taiwan University of Arts had hij bedrijfskunde gestudeerd aan de National University of Singapore en drie jaar lesgegeven op een basisschool in die stad. “The Waves Will Carry Us” is op zaterdag 16 mei om 21:00 uur en dinsdag 19 mei om 19:00 uur te zien in Filmhuis Den Haag, in het kader van CinemAsia on Tour.
Waarom besloot u om aan de National Taiwan University of Arts de filmopleiding te gaan volgen?
Ik had in het begin helemaal geen ambitie om regisseur of filmmaker te worden. Maar veel van mijn leraren op de middelbare school kwamen uit Taiwan en die vertelden me altijd er in Taiwan, in tegenstelling tot Maleisië en Singapore, geen censuur op films, publicaties en boeken is. Ze vertelden ons dat er in Taiwan vrijheid van meningsuiting is, dat daar bijvoorbeeld campagne wordt gevoerd voor verkiezingen. Om dat zelf te kunnen ervaren, vatte ik het plan op om een paar jaar in Taiwan te gaan wonen en studeren. Ik ging dus niet naar Taiwan met het plan om filmmaker te worden. Ik ontdekte dat er in Taiwan verschillende studierichtingen waren die we toen nog niet hadden in Singapore en Maleisië, zoals Chinese filosofie, speciaal onderwijs en andere sociale wetenschappen. In Maleisië en Singapore is de generatie van onze ouders erg pragmatisch: je gaat techniek, informatica of bedrijfskunde studeren, zodat je direct na je studie goed in je levensonderhoud kunt voorzien. Toen ik zag dat er een studie film maken was, heb ik me daarvoor aangemeld. Ik wist toen nog niet veel van films, maar ik dacht: waarom zou ik het niet gewoon proberen? Zo kwam ik terecht bij de filmopleiding van de NTUA. Daar leerde ik over filmklassiekers, verschillende soorten films en het maken van films. Uiteindelijk ben ik mijn eigen films gaan maken en ben ik filmmaker geworden.
Was u daarvoor wel geïnteresseerd in films?
Toen ik naar Taiwan ging, had ik niet eens een camera met één lens. Maar in Maleisië werden er ‘s avonds laat bijvoorbeeld op tv Iraanse films uitgezonden. Maleisiërs kijken graag naar verschillende soorten films. ‘s Middags zijn er Bollywood-films, ‘s avonds films uit Hongkong of Taiwan en Maleisische films, en ‘s nachts laat dus Iraanse films. Wij zien die films trouwens niet als arthouse- of bioscoopfilms. Het zijn gewoon films. Toen ik in Singapore woonde kwam voor het eerst in aanraking met onafhankelijke arthouse-films. Pas toen ik in Taiwan kwam leerde ik allerlei filmgenres goed kennen. Ik wist in het begin niet eens wie Hou Hsiao-Hsien was. Pas toen anderen me erop wezen besefte ik dat hij een beroemde Taiwanese filmmaker is. Uiteindelijk werd juist hij mijn mentor tijdens mijn studie.
Kunt u iets vertellen over de korte films die u aan het begin van uw carrière hebt gemaakt? Was u in die periode al bezig met de voorbereiding van uw latere werken, zoals “Absent Without Leave”?
“Absent Without Leave” is mijn eerste documentaire. Toen ik naar de filmschool ging, was ik 27 jaar oud. De meeste van mijn klasgenoten waren 18-jarige Taiwanezen. En omdat er in Taiwan veel filmfestivals zijn, wisten zij veel meer van films dan ik. En ze kenden allemaal de grote regisseurs. En velen van hen droomden ervan om regisseur te worden. Ze maakten korte films voor hun studie, en ik hielp vaak mee aan hun projecten. Op een dag besloot ik het zelf eens te proberen en een script te schrijven. Mijn eerste korte film heeft als titel “Rat” en gaat over een vrouw die problemen ondervindt met een abortus, en ook nog eens een rat in haar appartement heeft. Ik had mijn studie nog niet afgemaakt, maar moest stoppen omdat al mijn spaargeld op was. Daarom ging ik terug naar Singapore om in de tv-productie te werken, bij het maken van reclames en tv-programma’s. Maar toen begon mijn eerste korte film, “Rat”, prijzen te winnen in Taiwan. Dankzij het geld dat ik met “Rat” gewonnen heb kon ik terugkeren naar Taiwan om mijn studie af te maken.
Daarna heb ik mijn eerste documentaire gemaakt, “Absent Without Leave”. Het is een documentaire over mijn zoektocht naar mijn grootvader. Ik ben opgegroeid zonder te weten wie hij was. We hadden alleen een portret van hem, dat opgerold achter de kookkachel verstopt lag. Het was een soort taboe in mijn familie. Alleen tijdens het Qingming-festival haalde mijn grootmoeder het portret tevoorschijn en zei ze tegen mij: “Je moet voor deze man bidden.” Pas later, toen ik ouder werd, hoorde ik van mijn ouders dat dit mijn grootvader was en begreep ik waarom we zijn naam niet mochten noemen. Hij was lid van de Maleise Communistische Partij (MCP). In Maleisië mag je niet over de MCP praten. Ik ben voor de documentaire naar Thailand en China gegaan, om mensen te ontmoeten die mijn grootvader hebben gekend, die misschien ooit met hem hadden gesproken of samen met hem hadden gevochten. Zo verzamelde ik het beeldmateriaal voor mijn eerste documentaire, “Absent Without Leave”.
Maar toen ik “Absent Without Leave” wilde uitbrengen, werd hij in Maleisië verboden. Pas toen besefte ik me dat er censuur is in Maleisië. Daarvoor wist ik niets van censuur. Ik probeerde mezelf helemaal niet als een controversiële regisseur neer te zetten. Ik wilde gewoon weten wie mijn grootvader was. Het was eigenlijk de bedoeling dat “Absent Without Leave” de openingsfilm zou zijn op het Malaysia International Film Festival. Toen dat groots in het nieuws kwam, besliste de overheid dat mijn film nergens in Maleisië vertoond mocht worden. Zelfs niet op internet. Maar daar vonden we iets op. Precies op de datum en tijd dat “Absent Without Leave” op het festival vertoond zou worden, zond ik hem met hulp van anderen op internet uit, via Vimeo, YouTube en Dailymotion. Het lukte de overheid om een aantal links te blokkeren, maar we hadden al een andere set links klaargezet. Zodra we wisten dat bepaalde links geblokkeerd waren, uploadden we nieuwe. Veel mensen in Maleisië hebben de film zo toch kunnen zien. Door zaken te verbergen kun je er niet voor zorgen dat mensen dingen niet weten, ze hebben hun eigen herinneringen.
Als je bepaalde maatschappelijke kwesties of gebeurtenissen aansnijdt, krijg je te maken met censuur. “The Waves Will Carry Us” is de eerste film die wel door de censuur is gekomen en in Maleisië kan worden vertoond, weliswaar met zes cuts vanwege censuur. Mijn vorige speelfilm telde maar liefst 27 cuts. Of eigenlijk 28, want uiteindelijk werd hij helemaal verboden. Daardoor zien veel mensen mij als een lastige filmmaker, en is het voor mij heel moeilijk om mijn films gefinancierd te krijgen, zelfs mijn laatste film “ The Waves Will Carry Us”.
In een interview in 2017 zei u dat het misschien nog 10 jaar zou duren voordat u uw eigen gevoelens ten opzichte van de film echt zou kunnen verwerken en begrijpen. Dat is nu bijna 10 jaar geleden. Hoe kijkt u nu naar de film?
Dat was toen ik “Absent Without Leave” net had uitgebracht. Als je naar mijn films kijkt, zie je dat ze met elkaar verbonden zijn. In het begin, toen ik “Absent Without Leave” maakte, deed ik alles heel instinctief. Het was niet zo van: ik moet hier een documentaire van maken. Het was meer: ik wil gewoon weten wie mijn grootvader is. Nadat ik mijn eerste film had gemaakt, besefte ik dat er over heel veel zaken in Maleisië niet gesproken wordt. Toen realiseerde ik me dat geschiedenisboeken gebaseerd zijn op mythes. Ik vroeg me af: hoe komt het dat we in die dingen geloven? Het zette me aan het denken en gaf me veel ideeën voor mijn volgende films. Dus ik blijf vragen stellen aan de autoriteiten. Waarom verbergen jullie dit? Waarom verbergen jullie dat? En op een bepaalde manier, zelfs in mijn speelfilm “ The Waves Will Carry Us”, blijf ik dat soort vragen stellen.
Toen ik “Absent Without Leave” ging maken, toen begon ik met de vraag: “Waar is mijn thuis?” Toen ik opgroeide in Maleisië, zeiden mijn ouders altijd tegen me: “Wij (de etnische Chinezen in Maleisië – red.) zijn hier tweederangsburgers. Wij zijn geen Maleisiërs. We hebben geen volledig burgerschap.” We werden behandeld als nieuwkomers, als buitenstaanders. Dat was heel verwarrend voor mij als kind. Je begrijpt het niet: “Wat heb ik verkeerd gedaan? Waarom ben ik geen volwaardig burger?” Op school zeiden de leraren: “Je moet patriottisch zijn, van je land houden, van de koning houden.” Maar als zij niet van mij houden, waarom zou ik dan van het land moeten houden? En dan is de vraag, kunnen we deze plek wel echt ons thuis noemen? Toen ik “Absent Without Leave” aan het maken was, ontmoette ik al die oude kameraden, die zogenaamd linkse mensen. Toen ze voor Maleisië vochten, hadden ze niet eens het staatsburgerschap. Het verbaasde me echt hoe hard die oudere generatie voor dit land heeft gevochten.
Misschien vochten ze voor de mensen. Niet voor een bepaald concept van een land.
Ze hadden eigenlijk geen concreet idee van wat een land inhield. Meestal ging het bij linkse mensen in die tijd meer om de strijd tegen de kolonisator. Daarom waren de arbeiders verenigd. Zoals mijn grootvader, die niet echt hoogopgeleid was. Hij was gewoon een arbeider. Hij sloot zich aan bij de communisten omdat het Britse leger zich terugtrok zonder de bevolking te waarschuwen toen Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog Maleisië binnenviel. De bevolking moest zichzelf maar redden. Daarom sloten mensen zich bij het verzet aan. Maar het verbaasde me toch dat er een generatie mensen was die echt wilde vechten. Vaak waren dat jonge mensen, die op een bepaalde manier gepassioneerd waren. Ik denk eerlijk gezegd dat ze het communisme niet echt begrepen toen ze zich aanmeldden. Veel jonge vrouwen sloten zich bijvoorbeeld om een meer feministische reden aan. In de Chinese samenleving bepaalt de vader vaak met wie zijn dochter trouwt. Maar het verzetsleger zei: “Als je je bij ons aansluit, mag je zelf je partner kiezen. Je mag zelf kiezen met wie je wilt trouwen.” Het is moeilijk voor te stellen tegenwoordig, maar destijds voelden veel jonge vrouwen zich hierdoor aangetrokken en meldden ze zich daarom aan bij het verzetsleger. Voor hun vrijheid. Maar door de propaganda van de overheid denken we tegenwoordig dat het allemaal communisten waren. Maar dat is niet zo, hun motivatie was veel menselijker, persoonlijker.
In 2024 kwam uw documentaire “From Island To Island” uit en won prijzen in Taiwan. Bestond er een risico dat deze documentaire in Taiwan verboden zou worden?
In Taiwan is geen censuur meer, alleen een filmclassificatie. In principe kan een film volgens de wet niet verboden worden. De film heeft zelfs financiering gekregen van het Taiwanese ministerie van Cultuur, wat best verrassend is. Toen ik de film in Japan vertoonde, vroegen ze me allemaal hoe het mogelijk was dat ik financiering van de overheid kreeg voor een documentaire waar ze misschien niet blij mee zouden zijn. Maar de academische wereld in Japan is nogal links georiënteerd als ze het hebben over de naoorlogse herinnering en hoe Japan daarvoor verantwoordelijk zou moeten zijn. In Taiwan zijn dat soort discussies volkomen nieuw. Ze horen hier pas 80 jaar later over. Natuurlijk zijn er mensen die me in twijfel trekken door te zeggen: “Jij bent geen Taiwanees. Je bent een Maleisiër. Waarom kom je onze geschiedenis opgraven?” Zulke mensen zijn er, maar er zijn ook jongeren die hier juist meer over willen weten, ernaar willen kijken en proberen de herinnering levend te houden. Ik denk dat het tijd kost voor de Taiwanese samenleving om dit te begrijpen. Mijn taak is om door te gaan en te blijven provoceren. Zo vroeg ik de directeur van het National Museum of History: “Waarom wordt er geen aparte tentoonstelling aan dit deel van de geschiedenis gewijd? Dit is onderdeel van de geschiedenis van Taiwan. Je zou het niet moeten ontkennen.” De meeste mensen doen er het zwijgen toe en geven me geen antwoord. En nu komen er steeds meer verhalen, of de waarheid zo u wilt, naar buiten. De maatschappij zal er een plek aan moeten geven.
In de film ‘The Waves Will Carry Us’ is er een verhaal over een Maleisiër dat is gebaseerd op mijn eigen ervaringen in Taiwan. Als je bloed wilt doneren, mag dat niet als je alleen een verblijfsvergunning hebt. In de film vraagt die Maleisiër: “Waarom mag dat niet? En mag dat wel als ik uit Amerika of Japan zou komen?” Wat ik hier wil vragen is: heeft de Taiwanese samenleving een soort superioriteitsgevoel ten opzichte van Zuidoost-Azië? Is er sprake van discriminatie jegens Zuidoost-Aziaten? En dat lijkt veel mensen in Taiwan te irriteren. Ze denken: “We verwelkomen jullie in ons land, waarom behandelen jullie ons dan zo?” Maar ik denk dat dit een vraag is die we moeten stellen. Er werken immers veel immigranten in Taiwan, afkomstig uit Zuidoost-Azië, de Filipijnen en Indonesië. Het huidige systeem behandelt hen niet eerlijk. Als Taiwan een democratisch land wil zijn, moeten we dit soort vragen kunnen stellen. Dat is de reden waarom ik ervoor heb gekozen om in Taiwan te blijven.
Toen ik “From Island to Island” ging maken, ontdekte ik dat er een groep Taiwanezen was die al vóór de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië woonde, omdat ze daar met iemand getrouwd waren of daar zaken te deden. Omdat ze Taiwanees waren, werden ze na het uitbreken van de oorlog als vijand beschouwd door kolonisatoren, zoals de Nederlanders en de Britten. Ze werden gedeporteerd en al hun bezittingen werden geconfisqueerd. Veel families werden naar Australië of India gestuurd en daar vastgezet in een interneringskamp. Ik interviewde die ouderen, maar tegelijkertijd deed ik ook onderzoek naar de rol van Taiwanezen in de oorlog. Als Maleisiërs hoorden we wel over de wreedheden van het Japanse leger, maar wij wisten niet dat er ook Taiwanezen in het Japanse leger zaten. Tijdens mijn onderzoek probeerde ik te achterhalen wanneer en waarnaartoe de Taiwanezen werden uitgezonden, en toen bleek dat zij ook bij massamoorden waren betrokken. Zo werd de documentaire met vijf uur veel langer dan de oorspronkelijk geplande tweeënhalf uur.
De leden van de verschillende commissies die betrokken waren bij de financiering waren geschokt toen ik het eerste concept inleverde. Ze dachten dat het over Taiwanezen in het buitenland zou gaan. Ze beseften het niet dat er Taiwanese soldaten betrokken zijn geweest bij die wreedheden. Ze eisten dat ik alles wat ik beweerde moest bewijzen. Zolang ik dat kon, konden ze me niet tegenhouden. Maar ik moet toegeven dat ik nu niet zo welkom ben in Taiwan. Ik krijg veel meer uitnodigingen uit Japan.
‘The Waves Will Carry Us’ is uw tweede speelfilm. De film heeft al één prijs gewonnen en vier nominaties ontvangen bij de Golden Horse Awards. Nu is het de slotfilm van het CinemAsia Filmfestival 2026. Is uw andere werk al eens vertoond op CinemAsia of andere festivals zoals het IDFA in Amsterdam of het IFFR in Rotterdam?
Nee, ik denk dat dit de eerste keer is dat een film van mij in Nederland wordt vertoond. Ik ben ook voor het eerst te gast bij CinemAsia.
Bent u van plan om in de nabije toekomst meer speelfilms of documentaires te maken?
Mijn routine is altijd een paar documentaires maken, en dan een speelfilm. Ik zie documentaires als een manier om meer onderzoek te doen, als veldwerk. Ik probeer te voorkomen dat ik van tevoren te veel een voorstelling maak van mensen. Ik probeer mensen eerst te ontmoeten voordat ik hun verhalen ga schrijven. Mijn volgende project wordt een documentaire. Maar tegelijkertijd schrijf ik ook aan mijn volgende speelfilm. En die is vrij gerelateerd aan de documentaire waarover we het net hadden, “From Island To Island”. Het zal weer een uitdagende film zijn voor zowel de Taiwanese als de Maleisische maatschappij. Ik zie het als mijn plicht om de maatschappij ter discussie te stellen. Ik maak geen commerciële entertainmentfilms, vragen stellen is wat we moeten doen. Dat is in feite de traditie van de Taiwanese New Wave.
Zijn er meer regisseurs zoals u?
Ik denk dat we tegenwoordig te comfortabel zijn. Toen ik jong was, was de filmcensuur in Taiwan erg streng. Toen probeerden de filmmakers met hun werk moeilijke vragen te stellen. Het is niet zo dat er tegenwoordig geen maatschappelijke problemen zijn, die zijn er wel degelijk in de Taiwanese samenleving, maar er worden geen vragen gesteld. Ik weet eigenlijk niet waarom. Voor mij maakt het niet veel verschil. Je moet je afvragen welke vraag je wilt stellen. Soms is een documentaire een geschikter medium, soms een speelfilm. Als je meer mensen wilt bereiken, is een speelfilm natuurlijk veel beter. Maar dan moet je wel met het verhaal spelen en dat een beetje aanpassen.
Er is een levendige, diverse, soms gecompliceerde Chinese gemeenschap in Nederland. Zou u geïnteresseerd zijn in het maken van een documentaire over de Chinese gemeenschap hier, of in een ander niet-Aziatisch land?
Natuurlijk ben ik daarin geïnteresseerd. In de film ‘The Waves Will Carry Us’ komt de vraag “Waar is thuis?” aan bod. Alle generaties Chinezen koesteren die nostalgie naar hun thuisland, naar China. Ze geloven dat we ooit terug moeten naar China. Maar voor de jongere generatie, zoals ik, is thuis een plek waar je jezelf kunt ontplooien. Ik heb ervoor gekozen om in Taiwan te blijven vanwege de vrijheid van meningsuiting. Omdat ik in Taiwan woon, kan ik veel documentaires maken. Als ik in Maleisië zou blijven, zou ik het niet redden. Dus nu is Taiwan mijn thuis. Ik denk dat thuis de plek is waar je je waarde kunt realiseren. Dus het antwoord op je vraag: ik ben natuurlijk geïnteresseerd in verschillende plekken. Ik zie het niet als een noodzaak om in Taiwan te zijn, of ergens waar ik nodig ben of geld kan verdienen. Maar eerlijk gezegd weet ik niet veel over de Chinese gemeenschap in Nederland. Het kost tijd voordat je een gemeenschap begrijpt, want het is ingewikkeld. Zijn er trouwens filmmakers uit de Chinese gemeenschap in Nederland?
Ja. Onlangs ging er een interessante film in première, “Meer dan Babi Pangang”. Die gaat onder andere over de plaats van de Chinese gemeenschap in Nederland en hoe Chinezen in Nederland worden behandeld en gediscrimineerd. Hij wordt ook vertoond op CinemAsia. De regisseur is Julie Ng.
南大西洋邮轮汉坦病毒持续扩散：8例感染、3人死亡，多国紧急应对
在南大西洋一艘邮轮的乘客中已确认第三例汉坦病毒病例，使可能感染人数增至8人。这名男子正在瑞士苏黎世的一家医院接受治疗，此前他曾乘坐荷兰注册的邮轮“m/v Hondius”，参与了4月1日至24日的航程。
欧盟重拳警告Meta：儿童轻易注册，最高或遭“数十亿欧元罚款”
Meta，这家美国公司，是包括Facebook和Instagram在内的平台母公司，在防止13岁以下儿童使用其平台方面做得不够。欧盟委员会在一项于2024年启动的调查后得出了这一初步结论。独立管理账户的最低年龄为13岁。
